Molen: Czaar Peter Stichtingsjaar: 1859
Plaats: Westzaandam Type: zaagmolen bovenkruier
Lokatie: t.o. Watering, zuidoever Czaarsloot.
Omschrijving: De Czaar Peter was een achtkante bovenkruier, waarmee balken werden gezaagd. Hij stond ten oosten van de Watering aan de Czaarsloot en op de zuidoever van die sloot. Dit erf lag recht achter het spoorwegstation. De molen werd in 1859 geheel nieuw gebouwd voor rekening van Pieter de Lange Csz en hield het vol tot augustus 1897. Toen haalden molenmakers het molenlijf uit elkaar en transporteerden het naar Midwoud in West-Friesland, waar De Czaar weer werd opgebouwd als meelmolen. Ondervierkant en schuren bleven in Zaandam staan en werden ingericht als stoomzagerij. Deze zagerij werd in de loop der jaren flink uitgebreid, maar ontsnapte ook niet aan de Rode Haan. Op 11 december 1923 was het zover. Het bedrijf brandde tot de grond toe af. Dinsdagavond om 9 uur werd alarm geslagen. De machinist was een uur eerder naar huis gegaan. De brandweer kon er over de smalle paadjes en bruggetjes niet komen. De spuiten moesten op dekschuiten worden geplaatst en daar ging ujiteraard veel tijd mee heen. De zagerij, de grootste in de Zaanstreek, en schaverij brandden geweldig. De schaverij was net die dag in bedrijf genomen. Uiteindelijk bleef alleen de machinekamer behouden. Eigenaar Pieter de Lange Csz was verzekerd tegen brandschade. De oorzaak werd gezocht in de nieuw ge´nstalleerde schaafmachines, die een warmloper gehad moeten hebben. De brandweer slaagde er echter niet in dit met zekerheid vast te stellen .